• 0 543 545 58 57

  • ankarabakicim@gmail.com

Yaşlı Bakımında Püf Noktalar

Yaşlı nüfus oranının yükselmesi, kronik hastalıklardaki artış, kırsal yaşamdan kentsel yaşama geçiş, aile yapısındaki değişiklikler gibi etkenler yaşlılıkta bakım gereksiniminin daha da artmasına sebep oluyor. Bazı ülke örneklerinde yaşlı evleri, bakım evleri gibi kurum içi bakım uygulamalarının ülkemize göre daha yaygın olduğunu gözlemlesek de tüm dünyada bakım ihtiyaçları en çok evde bakım modeli ile karşılanıyor.

Zaten artan yaşlı nüfusla beraber doğan bakım ihtiyacının başka bir modelle karşılanması ülke ekonomileri açısından mümkün gözükmüyor. Dünya Sağlık Örgütü çalışmalarına göre ülkemizde 2050 itibarıyla günlük bakım ihtiyacı olan kişi sayısı 6,6 milyonu bulacak ve Türkiye önümüzdeki 25 yılda bugün yaşlı nüfus bakımından çok daha kalabalık olan Almanya, İngiltere, İtalya gibi ülkelerin önüne geçecek.

Bu bakım ihtiyacının karşılanması ancak evde bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması ile mümkün olabilecek. Ülkemizde yaşlıların yüzde 99,6’sının yaşamlarını evde sürdürdüğü sonucuna ulaşıyoruz. Bu alanda yapılan tüm araştırmalar yaşlanan bireylerin kendi doğal ortamlarında yaşamlarını sürdürmeye devam etmek istediklerini, bir takım fizyolojik ya da sağlık problemlerinin ortaya çıkması halinde dahi evlerinde kalmayı tercih ettiklerini gösteriyor.

Elbette yaşlıların büyük bir bölümü herhangi bir bakım ihtiyacı olmadan yaşamlarını sürdürmeye devam ediyorlar, ancak yaşlılıkla beraber artan hastalıklar veya ortaya çıkabilecek farkı seviyelerdeki engellilik durumları bakım ihtiyaçlarını ortaya çıkarıyor.

Yaşlıların bakımında aile bireylerinin rolü

Yaşlı bakımı ülkemizde genelde aile bireyleri tarafından üstlenmektedir.

Unutulmaması gereken önemli bir nokta en yakın bir aile bireyi dahi olsa bazı sağlık problemlerinin ortaya çıkması durumunda mutlaka profesyonel destek alınması gerektiği. Ayrıca yaşlılıkla çıkabilecek problemlerin sadece fizyolojik değişimler ya da hastalıklardan ibaret olmadığı, olası psikolojik ihtiyaçların karşılanmasının da son derece önemli olduğu göz ardı edilmemeli. Dolayısıyla profesyonel evde bakım hizmetlerin mutlaka yaygınlaştırılması, bakım veren aile bireylerinin ve gönüllülerin profesyonellerce desteklenmesi ve gözlemlenmesi gerekiyor.

Evde gerekli ortamı sağlamak ve güvenlik

Yaşlıların evde bakımı için en öncelikli gerekliliklerden biri günlük yaşam aktivitelerini ve ihtiyaçlarını herhangi bir bağımlılık olmadan ya da minimum yardım ile sürdürebilmelerini sağlayacak bir ortam yaratmak. Yaşlılıkla beraber gerçekleşen fizyolojik değişiklikler evde kullandığımız bazı mobilyalarda, mutfak ve banyo gibi mekanlarda yeni düzenlemeler yapmamızı gerektirebilecek. Bu düzenlemeler yaşlının kendine yetebilmesini ve daha kolay bir günlük yaşam sürdürmesini sağlamanın yanı sıra evdeki yaşlının güvenliğini sağlamak için de son derece önemli.

Aşağıda yalnızca bazı ana başlıklar olarak yer alan bu konuyla ilgili riskler ve alınması gereken önlemler sıralanmıştır.

  • Banyo ve tuvalette oluşabilecek kaza riskleri
  • Mutfakta oluşabilecek riskler
  • Elektrikli aletlerin kullanımında ve elektrik tesisatı ile ilgili riskler
  • Uygun olmayan zemin koşulların oluşturabileceği riskler
  • Merdivenlerde ve acil durumlarda kaçış sırasında oluşabilecek riskler
  • Tedavi ve bakım için herhangi bir tıbbi cihaz, ekipman kullanımı söz konusu ise bu cihazların yanlış kullanımı, performanslarındaki yetersizlik, teknik bakım ve kontrollerinin düzenli olarak yapılmamasının oluşturacağı riskler
  • İlaç kullanımında oluşabilecek hatalar
  • Ev ortamında uygun koşulların sağlanmaması ve eğitim eksikliği nedeniyle günlük aktivitelerin gerçekleştirilmesinde oluşabilecek riskler

Yaşlı bakımında bakım verenin rol alması gereken temel ihtiyaçlar

Bu ihtiyaçlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Beslenme
  • Banyo, tuvalet ihtiyaçları ve diğer temizlik, bakım ihtiyaçları
  • Giyinme, soyunma ve diğer günlük aktiviteleri gerçekleştirirken ortaya çıkabilecek ihtiyaçlar
  • Yaşanan ortamın temizliği ve hijyeni
  • Güvenli yaşam ve aktivite ortamının sağlanması
  • Varsa tedavi, sağlık bakımı ihtiyaçları, ilaç kullanımı
  • Sosyal aktivite

Bunların yanı sıra bakım verenler psikolojik temel ihtiyaçlar olan sevgi, saygı, kabul görme, güven, sosyalleşme gibi ihtiyaçları da göz ardı etmemeli. Yaşlılıkta psikolojik ihtiyaçların karşılanması son derece önem kazanıyor.